In Gent is voor de derde keer een volksinitiatief van start gegaan met het oog op een gemeentelijke volksraadpleging. Ditmaal gaat het over de vraag 'Moet de gemeenteraad het initiatief nemen om districtsbesturen op te richten? ja of neen." Indien het initiatief er in slaagt 10% van de inwoners het verzoeksschrift te laten ondertekenen is de gemeente verplicht hierover een volksraadpleging te organiseren. Voor Gent betekent dit dat 22.500 personen van 16 jaar of ouder, ongeacht hun nationaliteit, bereid moeten gevonden worden om hun handtekening te zetten.
Wat ziin districtsbesturen?
Districtsbesturen zijn rechtstreeks verkozen minigemeenteraden die enkel kunnen opgericht worden in steden met meer dan 100.000 inwoners. Deze zijn pas mogelijk geworden ingevolge een wet van 1999 die beoogde om de nadelen verbonden aan de fusie van emeentes zoveel mogelijk te beperken. Tot op heen heeft enkel Antwerpen van deze mogelijkheid gebruik gemaakt.
Hoe groot deze districten moeten zijn en welke bevoegdheden en middelen zij krijgen werd niet bepaald in de wet Dit is volledig overgelaten aan de gemeenteraad. voor Gent kan gedacht worden aan een opsplitsing in een 15-tal districten. Elk district krijgt een rechtstreeks verkozen districtsraad. Daar deze verkiezing moet samenvallen met de gemeenteraadsverkiezingen kan dit dus in Gent ten vroegste in 2006. Zij krijgen volheid van bevoegdheid over alle domeinen van lokaal belang die worden afgestaan door de gemeenteraad. Hierbij denken we aan alles dat verband houdt met straatinrichting, groenvoorzieining, jeugd-en seniorenbeleid, cultuur, feestelijkheden, sport, enz. Bepaalde zaken kunnen echter niet overgedragen worden zoals bijvoorbeeld aangelegenheden inzake belastingen, brandweer, politie en OCMW. Elk district is in ieder geval wel bevoegd om punten op de agenda van de gemeenteraad te zetten, om eigen pol itiereglementen voor te stellen, om de registers van de burgerlijke stand bij te houden en om lokale volksraadplegingen te organiseren. Het ligt in de lijn van de verwachtingen dat deze bevoegdheden in de loop van de jaren zullen toenemen. De reglementering is immers gebaseerd op het 'subsidiariteitsbeginsel' dat zegt dat zaken die door een lager orgaan kunnen worden verricht best niet door een hoger ter hand worden genomen.
Standpunten van de Gentse partijen
De huidige coalitie SP-VLD-VU besliste begin dit jaar GEEN districtsbesturen op te richten in Gent.
Dit gebeurde zonder enige inspraak van de inwoners en zelfs zonder de eigen achterban daarover te raadplegen. ik vond dit zo grof dat ik besliste nog voor de Gentse Feesten van juli 2000 een verzoekschrift aan te vragen bij het schepencollege om handtekeningen te kunnen verzamelen over de vraag die in de inleiding hoger vermeld staat. De bevoegde VLD-schepen Chantal CLAEYS talmde echter bewust zo lang met in te gaan op mijn verzoek dat een handtekeninginzameling onmogelijk werd tijdens de Gentse Feesten 2000. Teneinde de politieke partijen tot standpuntinname te dwingen tijdens de verkiezingscampagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober 2000 werd op 8 september 2000 overgegaan tot de oprichting van de pluralistische actiegroep 'Meer democratie!'. Er werd toen tevens beslist een eerste handtekeningeninzameling te houden aan de stemlokalen in de hoop zo de nieuwe coalitie aan te zetten om het oprichten van districtbesturen op te nemen in het af te sluiten bestuursakkoord. Er werden echter slechts een handvol medestanders bereid gevonden om aan deze startactie mee te werken. Ondanks het feit dat dit diende te gebeuren in de plenzende regen kon de actie op 8 october worden afgesloten met een positief resultaat: er werden 800 handtekeningen verzameld en er was veel mediabelangstelling. Uit deze actie is bovendien overduidelijk gebleken dat de Gentse kiezers graag bereid zijn een dergelijk verzoek te tekenen: zij zien een volksraadpleging over districtsbesturen duidelijk zitten en appreciëren het initiatief.
Deze realiteit wordt echter niet weerspiegeld in de programma's van de lokale partijen en nog minder in het ondertussen tot stand gekomen bestuursakkoord.
Ondanks het feit dat de volksvertegenwoordigers van alle plitieke partijen in kamer en senaat lieten blijken voorstander te zijn van districtsbesturen, was daar op plaatselijk vlak in Gent enkel iets van te merken bij de CVP Als enige partij had zij daar een strijdpunt van gemaakt. Voor de lokale VLD was het zelfs een omgekeerd breekpunt: zij liet weten geen coalitie te willen aangaan met een partij die voor bestuurlijke decentralisitatie pleit. Ook in het lokale SP-, VU-id- en Agalev-programma was geen sprake van districtsbesturen. Daarbij moet echter wel die nuance worden aangebracht dat in de gemeenteraad de Agalev-fractie zich onthouden heeft bij de stemming over het niet oprichten van districtsbesturen. Zij stemden toen echter niet voor de districtsbesturen omdat zij het, zo juist voor de verkiezingen, niet de gepaste moment vonden om daar halsoverkop aan te beginnen. Van die kant is dus nog veel mogelijk.
Wat het Vlaams Blok-programma betreft: zij beperken zich tot de mededeling dat zij de vraag naar een referendum over het al dan niet installeren van districtsbesturen steunen, zonder daarbij zelf stelling te nemen voor of tegen districtsbesturen in Gent. Uit hun tussenkomst in de gemeenteraad weten we echter wel dat zij voorstander zijn van het subsidiariteitsbeginsel en dus ook van districtsbesturen.
Ook de andere kleine partijen die opkwamen bij de verkiezingen in Gent (Digter, leef, PVDA en Vivant) hadden in hun lokaal programma geen aandacht voor het onderwerp districtsbesturen doch dit in de eerste plaats omdat dit onderwerp niet ter sprake was gekomen bij de opstelling van dit programma zodat de deur nog op een kier staat.
Gezien de ingenomen standpunten voor de verkiezingen was het dan ook niet verwonderlijk dat de 'nieuwe' krappe coalitie van SP-VLD-VU-id een bestuursakkoord afsloten waarin geen enkele aanzet tot het inrichten van districtsbesturen werd opgenomen en dit alhoewel er veel aandacht gevraagd wordt voor wijken en buurten.
De bestuurlijke decentralisatie van het beleid zal er derhalve alleen kunnen komen indien de bevolking via een volksraadpleging zich over de wenselijkheid ervan zal kunnen uitspreken. Het grootste deel van de bevolking heeft immers geen enkele structurele band met een van de politieke partijen, en voelen zich ook niet gebonden door welk partijstandpunt dan ook. Dit werd reeds ten overvloede bewezen bij de twee voorbije volksraadplegingen. Daarbij kan er de aandacht worden op gevestigd dat het onderwerp districtsbesturen geen ideologische keuze inhoudt. Dit kan geïllustreerd worden door te verwijzen naar Antwerpen waar van uiterst links tot uiterst rechts iedereen voorstander was van districtsbesturen.
Heeft Gent nood aan districtsbesturen?
Blijkbaar gaan de coalitiepartners ervan uit dat Gent geen nood heeft aan districtsbesturen. De problemen die zich stellen in Antwerpen zijn volgens hen van een totaal andere aard dan in Gent. Doch is dit wel zo? De plaats ontbreekt hier om een diepgaande analyse en vergelijking te maken. Ik meen echter te mogen stellen dat uit diverse reacties van basiswerkers in Gent dient afgeleid te worden dat het centrale bestuur in Gent er net zo min als in Antwerpen in geslaagd is om de kloof tussen de burgers en het bestuur te dichten. AI de goed bedoelde pogingen ten spijt met buurtcentra, dienstencentra, werkcentra, adviesraden, en samenspraakmodellen brachten geen aarde aan de dijk. Het betrof in de meeste gevallen slechts schijninspraak en pepdemocratie. Zelfs bij volksinitiatieven inzake referenda slaagde de coalitie er niet in er een democratisch feest van te maken, zodat er steeds een wrange nasmaak bleef. Dit gaat zelfs zo ver dat in het nieuw bestuursakkoord sprake is om opnieuw een referendum te organiseren over de parking op het Braunplein, alsof de bevolking zich niet reeds op 14.12.1997 massaal (95%) had uitgesproken tegen een parking onder de belforttoren!
"Meer democratie!" zegt niet dat door districtsbesturen aan alle noden en verzuchtingen in alle buurten en wijken in de stad eensklaps zal kunnen tegemoet gekomen worden. Districtsbesturen zijn echter wel een uitstekend bestaand middel om:
• de lokale bevolking meer actief te betrekken bij de vorming van directe woon-, leef- en werkomgeving.
• de besluitvorming inzake lokale problemen doorzichtiger te maken;
• de dienstverlening te verbeteren;
• de inspraak op een meer geloofwaardige, gestructureerde en duurzame wijze te organiseren;
• lokale volksraadplegingen mogelijk te maken;
• meer Gentenaars te leren omgaan met politiek en democratie;
• het centrale stadsbestuur de kans te geven de kerntaken van de grootstad beter te laten aanpakken.
Kortom: dankzij districtsbesturen zal de lokale democratie te Gent kunnen worden georganiseerd op de maat van de mensen.
Arthur DE DECKER
Het laatste nieuws:
Op zondag 7 januari 2001 vanaf 11 uur geeft het stadsbestuur een nieuwjaarsreceptie op het SintBaafsplein, waarop meer dan 4.000 Gentenaars worden verwacht. Op deze receptie zullen handtekeningen worden verzameld. Indien U mee wil doen, breng dan een balpen en harde kaft mee. Lijsten en pamfletten zijn aan de ingang van de Lakenhalle verkrijgbaar.
De Vlaamse adviescommissie voor volksraadplegingen gaf een positief advies in verband met het initiatief: "Aangezien de oprichting van districten (in gemeenten waar dit wettelijk mogelijk is) een loutere bevoegdheid is van de gemeenteraad, kan hieromtrent een gemeentelijke volksraadpleging worden georganiseerd, temeer daar het onderwerp niet behoort tot de uitzonderingen, vervat in artikel 323 NGW, waaromtrent geen raadpleging kan worden georganiseerd. De door de vraagsteller voorgelegde vraag lijkt de commissie te voldoen aan alle in de nieuwe gemeentewet gestelde eisen (...) Ook wat de formulering van de vraag betreft, heeft de Commissie geen opmerkingen" (advies gegeven op 7 november 2000).
-
Op woensdag 10 januari 2001 (20u00) is er een kennismakingsvergadering van 'Meer democratie!' in het Gents Ecologisch Centrum, Koningin Maria Hendrikaplein 6, 9000 Gent (tel. 09/242 87 50).
Lezers die zich willen aansluiten, of aan hogervermelde activiteiten willen deelnemen, kunnen dit laten weten op het volgende adres: MEER DEMOCRATIE!, Smidselaan 163 , 9000 GENT Tel.: 09/222 35 32 (Na 19u) ; 02/506 85 76 (kantooruren) e-mail: dedeckertuur@hotmail.com
Terug naar het thuisblad.