Eigen geld eerst

Hoeveel opslag geeft het Europees Parlement zichzelf?

Het Europees parlement maakt zich andermaal op voor een slag om de eigen centen. Maar moet elk compromis ook per se meer kosten? De salarissen van de parlementsleden dreigen sneller te stijgen dan de euro daalt.

HOEVEEL verdienen de vergadertijgers van het Europees parlement? Net zoveel als hun nationale collega's, en dat kan dus heel wat euro's schelen. De Italianen, bijvoorbeeld, strijken 385.000 frank per maand op, driemaal zoveel als de arme broertjes uit Portugal.

Die klassestrijd is al zo oud als het parlement zelf. Sinds tijden wordt geredekaveld over een eenheidsstatuut, maar vraag de Duitsers en de Italianen niet in te leveren. Dan verdienen ze minder dan in hun eigen parlementen en wordt Europa 'een carrière voor tweedeklassers'.

Maar het Europese prestige is ook niet gediend van armlastige parlementariërs die hun toevlucht moeten zoeken in jeugdherbergen of caravans. En dus kwamen er onkostenvergoedingen. In de praktijk moesten ze als compensatie dienen om de grote salarisverschillen weg te werken, maar de rijke parlementsleden staken ze natuurlijk net zo goed op zak. En omdat controle ontbrak, swingden de misbruiken al snel de pan uit.

Het Europees parlement werd een 'snoepfabriek' voor tafelschuimers en onkostenzwendelaars. Berucht is het verhaal van het Griekse parlementslid dat elke zittingsdag over en weer naar Straatsburg vloog. Alleen op papier uiteraard. Omdat hij eerste klasse boekte, streek hij zo elk jaar miljoenen op, gegarandeerd belastingvrij.

De 'vleespotten van Europa' werden een mediahit. Televisieploegen betrapten verkozenen des volks terwijl ze hun handtekening kwamen zetten op de aanwezigheidslijst en ijlings weer het parlement verlieten, een per diem van tienduizend frank rijker. Journalisten rekenden gnuivend uit hoe snel je met een kilometervergoeding van 24,4 frank rijk kon worden, terwijl je in Brussel of Straatsburg aan een goedgevulde tafel zat. Voor de volledigheid: ook sommige journalisten lieten zich betalen om naar het Europees parlement te komen. Want zonder onkostenvergoedingen dreigde er nauwelijks mediabelangstelling te zijn.

Intussen is de onkostenmaffia aan banden gelegd, maar de schandalen blijven op het imago van de Europarlementariërs wegen: overpaid en understressed. De verontwaardiging was dan ook niet van de lucht toen deze maand een vertrouwelijke paper van parlementsvoorzitter Nicole Fontaine uitlekte.

In een poging om het spook van het eenheidsstatuut te reanimeren, stelde Fontaine doodleuk voor alle 360 parlementsleden een salaris van 340.000 frank per maand te gunnen, kostenvergoeding niet inbegrepen. Opslag voor iedereen dus, behalve voor de Italianen en de Oostenrijkers. Ook de Belgen vangen 113.000 frank meer. Als Fontaine haar zin krijgt, dragen onze europarlementariërs straks, onkosten inbegrepen, een slordige 650.000 frank naar huis. Belastbaar tegen het Europese tarief van 25 procent.

Hallo, Straatsburg, knallen de champagnekurken al?

,,Jammer, ik ben ziek, ik zit thuis'', zegt VU-parlementslid Nelly Maes. ,,En nee, voor mij hoeft die verhoging zeker niet: het mag gerust een heel pak minder. Dat vinden de ambassadeurs van de lidstaten overigens ook. Die willen een maximum van 296.000 frank.''

Dat is nog altijd een kwart meer dan het voorstel van 227.000 frank dat twee jaar geleden afgeschoten werd. Holt de inflatie in de Europese cenakels dan zo snel?

,,Blijkbaar wel, hé (lacht). Het voorstel-Fontaine is een gemiddelde van de drie hoogste parlementaire lonen. In 1998 ging het om het gemiddelde van alle lonen, en dat vind ik nog altijd het beste voorstel. Voor de Belgen bleef het zowat hetzelfde. Willy De Clercq was er trouwens een van de architecten van.''

Hallo, Willy De Clercq? De blauwe nestor blijkt zich al evenmin in Straatsburg te bevinden, maar in zijn Gentse advocatenbureau. ,,Net terug van China en India'', meldt hij. ,,Ik heb nog een beetje last van jetlag. U wilt praten over de salarisdiscussie in het Europarlement? Een moeilijke zaak, hé, omdat er altijd benadeelden zijn. Ik vond ons voorstel van 1998 goed: een volmaakt Belgisch compromis (lacht). Maar de Duitsers wilden niet volgen. Daarom zet Fontaine nu wellicht hoger in. Om daarna te snoeien in de kostenvergoedingen, vermoed ik. Het bureau bereidt nu een voorstel voor waarbij alleen bewezen kosten nog mogen worden ingebracht. Dat is goed, dan is er geen gefoefel meer. Maar men moet ook niet puriteins beginnen te overdrijven. Als ik in Straatsburg ben, logeer ik in het Hilton. Een gewoonte die ik overgehouden heb aan mijn tijd als Europees commissaris. Het Hilton kost me mijn hele dagvergoeding, maar dat is mijn zaak, vind ik. Zal het zoveel goedkoper zijn als we onze hotelkosten bewijzen? Sorry, maar dat noem ik futiliteiten.''

Over naar de politieke puriteinen van Agalev: hallo, Luckas Vander Taelen? ,,Wij zijn tegen een loonsverhoging à la Fontaine'', zegt de vroegere televisiemaker, aan het stuur van zijn wagen onderweg naar Straatsburg. ,,Ik denk trouwens dat dit een sneuvelvoorstel is. De groenen willen een eenheidsstatuut dat een einde maakt aan de ongelijkheid. Maar voor ons moet het een gemiddelde van alle salarissen zijn.''

De gsm-verbinding valt uit: de Europese eenmaking valt blijkbaar niet mee. Nieuwkomer Vander Taelen heeft tijd om zijn eigen rekening te maken. ,,Als tv-maker verdiende ik beslist meer. Nu kom ik, zonder onkosten, uit op 90.000 netto per maand. Zo zijn er meer, hé. Het valt dus wel mee met dat Europese profitariaat (lacht).Bij Agalev staan we een kwart van ons loon aan de partij af, maar we worden er wel voor de volle honderd procent op belast.''

Voor de groenen moet er vooral een schoonmaak komen in de extraatjes van het parlement. ,,Wij zeggen: geen verborgen inkomens, leg alles op tafel. Forfaitaire kostenvergoedingen moeten weg, alles moet worden bewezen. En die bewezen vergoeding mogen ruim zijn, zolang er maar transparantie is. Is dat puriteins? De groenen doen niet mee aan het speciale pensioenstelsel voor parlementsleden, omdat dat gespijsd wordt uit een onkostenbudget van het parlement. Maar zo snijden we natuurlijk ook in eigen vlees.''

EUROPARLEMENTARIERS zijn blijkbaar nomaden, altijd onderweg, want ook Kathleen Van Brempt van de SP treffen we aan het stuur van haar wagen. Anders dan Vander Taelen, die graag zonder handen rijdt, wil ze pas praten nadat ze op een parkeerterrein van plaats gewisseld heeft.

Kabinetsadviseur Van Brempt kwam als tweede opvolgster in de plaats van minister Frank Vandenbroucke in het EP terecht. Went het grote leven een beetje? Loopt ze al in een mantelpakje van Yves Saint-Laurent rond?

,,Niet mijn stijl'', zegt ze gierend. ,,Ik werk vooral hard. En het is frustrerend dat daar in de media zo weinig aandacht voor is. Tenzij het over ons loon gaat. Want zo denken de mensen toch: dat zijn daar allemaal zakkenvullers.''

Dat het parlement met het voorstel van een miljoenenopslag aankomt, bevestigt natuurlijk dat beeld. ,,Zo'n opslag is onaanvaardbaar'', zegt Van Brempt strijdlustig. ,,En we gaan die ook aanvechten.'' Samen met collega Anne Van Lancker en parlementsleden van de socialistische fractie uit Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden gaat Van Brempt op 27 november een rist amendementen tegen het voorstel-Fontaine indienen.

,,Het parlementaire salaris mag niet meer dan 255.000 frank bedragen. Dat is het gewogen gemiddelde van de lonen in de vijftien lidstaten. En de forfaitaire onkosten moeten verdwijnen. Voor reisonkosten alleen terugbetaling op basis van werkelijk gemaakte kosten, want daar wordt nog altijd mee gesjoemeld. En ook de kantoorkosten moeten voor 75 procent met facturen hard gemaakt worden. Anne en ik doen dat trouwens nu al, zonder wettelijke verplichting. Het kan toch niet dat je voor een vliegreis Brussel-Straatsburg een forfait van 20.000 frank ontvangt, terwijl het ticket 12.000 frank kost.''

Stort Van Brempt de forfaitaire vergoeding dan simpel terug? ,,Dat kan helaas niet. We werken met een dubbele boekhouding en laten voor het verschil reisaangiften vallen.'' Je moet duidelijk inventief zijn om te ontsnappen aan de gouden regen van het EP.

Nog een amendement van de socialisten bepleit de afschaffing van de per diem van 9.300 frank per vergaderdag voor parlementsleden die in de omgeving van de vergaderplaats wonen en dus geen hotelkosten hebben. ,,Dat is het oude voorstel van De Coene, Willockx en Van Lancker, dat in 1998 door de algemene vergadering van het Europees parlement verworpen werd. Met hotelrekeningen werken is zoveel duidelijker.''

ZIT er eigenlijk wel iemand in het parlement? Jawel, Johan Van Hecke, de voormalige CVP-verruimer die voor Europese ballingschap gekozen heeft. Van Hecke moet wel: zijn gsm is een dag tevoren gestolen. We maken kennis met een van de wonderen van de moderne telefonie: bel Van Hecke in zijn kantoor in het EP van Brussel en je wordt automatisch doorgeschakeld naar Straatsburg.

,,De opslag van Fontaine? Voor mij mag het rustig duizend euro minder zijn'', zegt Van Hecke. ,,Ik vond het voorstel van 1998 heel redelijk, maar het heeft het dus niet gehaald. Het is een moeilijke evenwichtsoefening, hé. Fontaine wil per se het statuut rondkrijgen voor het einde van het Franse voorzitterschap. Zoals ik het begrijp, bepaalt ze het parlementaire salaris hoog genoeg om vervolgens in het bos van de vergoedingen te kunnen snoeien. Een heel andere tactiek, maar ik weet niet of ze het redt. De Raad heeft in elk geval al laten weten dat ze de salarissen te hoog vindt. Eén zaak is duidelijk: we kunnen beter nu een eind maken aan het slepende probleem. Want straks komt de uitbreiding naar het Oosten eraan en dan zijn we met vijfentwintig of achtentwintig in plaats van met vijftien. En dan wordt een compromis bijna onmogelijk.''

Benieuwd overigens wat ze in Litouwen en Estland van een salaris van 340.000 frank per maand vinden. Zullen ze nog politici thuis overhouden? Of emigreert hun hele parlement in groep naar de vleespotten van het Europese kernland?

De Standaard van 18 november 2000.